Από τα σημαντικότερα έθιμα της Δράμας
Ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για
το έθιμο με τα καραβάκια των ευχών
στα νερά της Αγίας Βαρβάρας
Με αγωνία περιμένουν τα παιδιά να ρίξουν το καραβάκι τους στις πηγές
ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΜΕΡΕΣ του Δεκέμβρη στη Δράμα, είναι μέρες ιερές. Είναι ο μήνας που αρχίζει η Ονειρούπολη, αλλά και ο μήνας εορτασμού της πολιούχου της πόλης της Δράμας Αγίας Βαρβάρας.
Η Δράμα, έχει μια ιδιαίτερη σχέση με την Αγία Βαρβάρα, καθώς προς τιμήν της έχουν ονομαστεί οι γνωστές πηγές και το πάρκο – υδροβιότοπος της πόλης. Για τη Δράμα, η Αγία Βαρβάρα είναι το σήμα κατατεθέν μια ολόκληρης περιοχής, που προσελκύει πλήθος επισκεπτών.
Η Αγία Βαρβάρα εορτάζεται στις 4 Δεκεμβρίου και οι Δραμινοί συνεχίζουν ακόμα και σήμερα να τηρούν πιστά το έθιμο γύρω από τον εορτασμό της. Πρόκειται μάλιστα για δύο παραδοσιακά έθιμα: το ένα είναι το έδεσμα της βαρβάρας που μαγειρεύουν σχεδόν όλα τα σπίτια, όπως και το γνωστό μας έθιμο με το καραβάκι στα νερά των ομώνυμων πηγών την παραμονή.
Την παραμονή της εορτής 3 Δεκεμβρίου, που φέτος πέφτει Τετάρτη, νωρίς το απόγευμα γίνεται η λιτάνευση της εικόνας της Αγίας Βαρβάρας στο κέντρο της πόλης, όπου συμμετέχει πλήθος πιστών.
Με το τέλος της λιτάνευσης, ξεκινάει το έθιμο με τα καραβάκια. Πλήθος συμπολιτών μας, αλλά και επισκεπτών από όλα τα χωριά της Δράμας και από όμορους Νομούς, συρρέουν στις πηγές της Αγίας Βαρβάρας, για να τηρήσουν το έθιμο. Να ρίξουν ένα αυτοσχέδιο καραβάκι στα νερά της με αναμμένα κεράκια. Πολλοί είναι εκείνοι – ιδιαίτερα τα παιδιά – που γράφουν τα ονόματά τους πάνω στο καραβάκι που έχουν κατασκευάσει, με την ευχή να είναι «καλοτάξιδο» και να πραγματοποιηθούν οι ευχές τους. Η Αγία Βαρβάρα είναι επίσης προστάτιδα των παιδιών και τα φυλάει από τις αρρώστιες.
Σύμφωνα με το θρύλο που τυλίγει τις πηγές της πόλης, όταν το 1380 η Δράμα κατακτήθηκε από τους Τούρκους, το εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας γκρεμίστηκε για να χτιστεί στη θέση του ένα τζαμί. Τα σχέδια των κατακτητών όμως άλλαξαν, ανήμερα της Αγίας Βαρβάρας. Η περιοχή, πλημμύρισε με νερό και έτσι το τζαμί δεν χτίστηκε ποτέ.
Από τότε, η Αγία Βαρβάρα έγινε η πολιούχος της Δράμας και ακριβώς απέναντι από τη λίμνη, με τα θεμέλια της παλιάς εκκλησίας στα σπλάχνα της, χτίστηκε η καινούρια εκκλησία που αφιερώθηκε στην Αγία που έσωσε το εκκλησάκι της.
Οι πηγές γεμίζουν με φωταγωγημένα από κεράκια καραβάκια κάθε είδους και κάθε έμπνευσης, ακριβώς μπροστά από την ομώνυμη εκκλησία, προσφέροντας μοναδικό θέαμα το σούρουπο. Αυτά είναι τα καραβάκια των ευχών.
Το έθιμο
Θα πρέπει να αναφέρουμε εδώ, ότι υπάρχουν δύο εκδοχές για το έθιμο. Σύμφωνα με την πρώτη, την παραμονή της Αγίας Βαρβάρας μετά τη λιτανεία, ο κόσμος έστελνε στο βυθισμένο εκκλησάκι το κεράκι του για την Αγία πάνω σε ένα σανίδι από ξύλο και έτσι γεννήθηκε το έθιμο με τα καραβάκια.
Η δεύτερη εκδοχή, βασίζεται στο ότι η Αγία Βαρβάρα ήταν και η προστάτιδα των κοριτσιών που τις φυλούσε από τη γλωσσοφαγιά και τις βοηθούσε στα αισθηματικά τους. Έτσι, όλα τα ελεύθερα κορίτσια στις 3 του Δεκέμβρη, κατά τη διάρκεια του εσπερινού και μόλις σκοτείνιαζε, άναβαν κεριά στον ανατολικό τοίχο της λίμνης.
Κάποιες κοπέλες, έβαζαν τα κεράκια τους πάνω σε σανίδες ξύλου και μαζί με μια ευχή τα έστελναν στο βυθισμένο εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας. Η πορεία της σανίδας στη λίμνη, έδειχνε αν η ευχή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Αν το κεράκι έσβηνε θεωρούνταν αποτυχία αλλά η ελπίδα έμενε, καθώς το επόμενο πρωί όλα τα κορίτσια κατέφθαναν και πάλι στη λίμνη για να πλυθούν με το νερό που η Αγία Βαρβάρα είχε αγιάσει το προηγούμενο βράδυ. Δεν είναι μακριά η εποχή που την ημέρα της Αγίας Βαρβάρας τα κορίτσια δεν δούλευαν, δεν μιλούσαν το πρωί της γιορτής πριν πάνε στις πηγές της για να πλυθούν με τα αχνίζοντα νερά της και να ζητήσουν τα φώτα της για τα αισθηματικά τους.
Οι κατασκευές
Όσο πλησιάζουμε προς τη μεγάλη γιορτή, τα παιδιά αγωνιούν ακόμα περισσότερο για την κατασκευή της βαρκούλας τους. Ακόμα και σύλλογοι, διοργανώνουν δράσεις για να κατασκευάσουν τα καραβάκια των παιδιών με διάφορα υλικά. Γράφουν επάνω την ευχή τους, το στολίζουν με ζωγραφιές και το ρίχνουν στη λίμνη. Χαρακτηριστικό είναι ότι, όλα τα καραβάκια έχουν την ελληνική σημαία.
Κάθε χρόνο γύρω από νερά της Αγίας Βαρβάρας οι γενιές συνομιλούν μεταξύ τους: τα παιδιά, οι γονείς, οι παππούδες και οι γιαγιάδες. Όλοι παρόντες για να αναβιώσουν ένα έθιμο που χάνεται στη μακρά ιστορική παράδοση της Δράμας. Είναι αυτή η ανάγκη να επικοινωνήσουν με την ιστορία τους, με το παρελθόν τους, που μαζεύει γύρω από τα νερά των πηγών όλους τους Δραμινούς.
Τα καραβάκια των ευχών τα τελευταία χρόνια έχουν μετατραπεί σε μια μεγάλη γιορτή, σε ένα μικρό πανηγύρι με επίκεντρο τον περικαλλή μικρό ναό της Αγίας που και φέτος αναμένεται να δεχθεί πλήθος πιστών, προκειμένου να προσκυνήσουν την εικόνα και τα λείψανά της.
Το φαινόμενο της λειψυδρίας
Ένα πρόβλημα βέβαια είναι το φαινόμενο της λειψυδρίας. Ιδιαίτερα της περσινή χρόνια η έλλειψη νερού ήταν μεγαλύτερη σε σχέση με φέτος, στην κεντρική λίμνη. Φέτος είναι λίγο καλύτερα, όμως η κατάσταση βελτιώνεται με δύο γεωτρήσεις οι οποίες ανεβάζουν τη στάθμη του νερού στη λίμνη.
Παρ’ όλα αυτά οι Δραμινοί δεν πτοούνται και συνεχίζουν να τηρούν το έθιμο έστω και με τις δύσκολες συνθήκες.
